Fransa ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında 8 Haziran 2026'da imzalanan Güç Statüsü Anlaşması, Doğu Akdeniz'in jeopolitik dengesini kökten değiştirme potansiyeli taşıyan bir hamle.
Anlaşma Fransız firkateynlerine, uçak gemilerine ve savaş uçaklarına Kıbrıs'ta kalıcı konuşlanma hakkı tanıyor. Resmi gerekçe AB'nin "stratejik özerklik" hedefleri ve bölgesel kriz yönetimi.
Gerçek gerekçe çok daha katmanlı.
Baştan konunun hukuki boyutlarına bakalım.
1959 Zürih ve Londra Antlaşmaları ile 1960'ta yürürlüğe giren Garanti ve İttifak Antlaşmaları, Kıbrıs'taki yabancı askeri varlığı kesin sınırlarla belirledi.
Garanti Antlaşması müdahale yetkisini yalnızca üç garantör devlete tanıdı: Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık.
İttifak Antlaşması ise adada yalnızca 650 Türk ve 950 Yunan askerinin bulunabileceğini hüküm altına aldı; diğer yabancı güçlerin konuşlanması açıkça yasaklandı.
Adada askeri üs bulundurma hakkı münhasıran Birleşik Krallık'a tanındı. Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası'nın 50. maddesi ise Türk tarafına dış politika ve savunma kararlarında kesin veto yetkisi tanıdı.
Şimdi burada şu soruyu sormak gerekiyor.
1960 yılında kurulan Kıbrıs devleti devam ediyor mu?
Etmiyorsa Güney Kıbrıs Rum Yönetiminin (GKRY) Kıbrıs’ın tamamını kapsadığını söyleyemeyiz.
Eğer Kıbrıs devleti devam ediyorsa GKRY 1960 Anayasası’nın hilafına Fransız askerlerini adaya davet edemez.
Aynı şekilde, Türk tarafının muvafakatanı almadan AB’ye girmesi de yanlıştı Rum tarafı bunu 1963 sonrasındaki anayasal çöküşe dayanan "devletin zarureti" doktriniyle savunuyor; Batılı başkentlerin bu argümanı kolaylıkla kabul etmesi hukuki değil, siyasi bir tercihin ürünü.
Bu, hukuki bir boşluk değil; bilinçli bir ihlaldir.
Gelelim Fransa’ya.
Fransa'nın Kıbrıs'a bu denli ilgi duymasının arka planına bakmak gerekiyor.
Paris son yıllarda Afrika'da art arda ağır yenilgiler aldı. Mali, Nijer, Burkina Faso ve Çad'dan sırasıyla kapı dışarı edilen Fransa, kıtadaki askeri ve siyasi varlığını büyük ölçüde yitirdi.
Doğu Akdeniz, Paris için hem coğrafi hem de stratejik bir telafi alanı sunuyor. Gazze savaşı ve İran-İsrail gerilim hattının hemen yanı başındaki Kıbrıs, Fransa'nın gözünde bölgeye erişim için biçilmiş kaftan.
Üstelik adanın güneyindeki enerji kaynakları ve deniz yetki alanları tartışmaları, Doğu Akdeniz'i geleceğin enerji jeopolitiğinin en kritik sahnelerinden biri haline getiriyor. Fransa bu sahnede yer kapmaya çalışıyor.
Paris'in hesabında Avrupa boyutu da var. Fransa uzun süredir AB'nin "stratejik özerkliği" söyleminin öncülüğünü yapıyor. Bu söylemin sahaya taşınacağı en somut alan ise NATO'nun güneyinde hem Rusya hem İran hem de Doğu Akdeniz ile komşu olan bu bölge.
Kıbrıs'taki askeri varlık Paris'e yalnızca bölgesel bir üs değil, AB savunma politikasında lider ülke konumunu pekiştirme fırsatı da sunuyor.
GKRY bu tabloda Fransa'yı memnuniyetle karşıladı. Ancak burada bir ironiye dikkat çekmek gerekiyor.
Türkiye'ye karşı sürekli yabancı güç desteği arayan Rum yönetimi, aynı zamanda yabancı askeri varlıklara karşı hassasiyetiyle bilinen bir ülkeyi, Fransa'yı, kapısından içeri aldı.
Türkiye'ye karşı çevreleme hesabıyla yapılan bu ittifak, uzun vadede başka güçlerin de adaya yerleşmesinin önünü açıyor.
Oldu-bitti politikası bu kez GKRY'nin aleyhine işleyebilir.
Daha geniş bir perspektiften bakıldığında, Rum yönetiminin onlarca yıldır sürdürdüğü strateji görünür: Kıbrıs sorununun çözümünü erteleyerek, her geçen yıl daha fazla güç desteği toplayarak sahada kalıcı gerçekler yaratmak.
Fransız askerlerinin adaya yerleşmesi bu stratejinin son halkası.
Ankara'nın tepkisi şimdilik kontrollü.
Cumhurbaşkanı Erdoğan konuşmasında Fransa'yı doğrudan isimlendirmekten kaçındı.
Bu tercihin ardında iki somut kısıt var: Türkiye, Fransa ve İtalya ortaklığıyla geliştirilen SAMP/T hava savunma sisteminin tedariki konusunda Paris ile kritik müzakereler yürütüyor.
Öte yandan 7-8 Temmuz'da Ankara'da gerçekleşecek NATO Zirvesi'ne müttefik liderler geliyor; Türkiye kendi topraklarında yapılacak bir toplantıda geleneksel ev sahibi misafirperverliğine zeval vermemek adına krizi başlangıçta görünür hale getirmek istemiyor olabilir.
Ancak bu kısıtlar geçici. Erdoğan'ın zirve marjında konuyu gündeme taşıması beklenmeli.
Kıbrıs Türkiye için sıradan bir dış politika dosyası değildir.
Türkiye'nin güvenlik öncelikleri sıralandığında, beka meselesinin hemen ardında gelen bir stratejik değere sahiptir.
Türk devleti bu anlayışla hareket etmiş; 1974 müdahalesi, garantör statüsünün sürdürülmesi ve KKTC'ye verilen ekonomik ve askeri destek hep aynı stratejik mantığın ürünü olmuştur.
9 Nisan 2026'da imzalanan Türkiye-KKTC Ekonomik ve Mali İşbirliği Anlaşması bu çizginin devamı: 20,7 milyar Türk Lirası tutarındaki paketin neredeyse yarısı savunmaya ayrıldı.
Ankara, Kıbrıs'ı artık donmuş bir uyuşmazlık olarak değil, Gazze'den Suriye'ye, İran'dan Doğu Akdeniz'e uzanan güvenlik yayının ileri karakolu olarak konumlandırıyor.
Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki varlığının kısıtlanmasına ve çevrelenmesine müsaade etmemesi ulusal menfaatinin gereğidir. Fransa'nın Kıbrıs hamlesi ve GKRY'nin buna zemin hazırlayan oldu-bittileri, bölgenin güvenlik mimarisini yeniden şekillendirme girişimidir.
Bu girişime verilecek yanıt hem hukuki hem diplomatik hem de askeri tüm araçları kapsamak zorundadır.
Kıbrıs, her dönem olduğu gibi bugün de Doğu Akdeniz'in kaderini belirleyen stratejik merkezde duruyor.
Ankara'nın yanıtı da o ölçüde kararlı olmak durumunda.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
fransakıbrısDr. Osman Gazi KandemirDr. Osman Gazi Kandemir Independent Türkçe için yazdıDr. Osman Gazi KandemirPazartesi, Haziran 15, 2026 - 11:00Main image:TÜRKİYE'DEN SESLERType: newsSEO Title: Fransa, Kıbrıs'ta ne arıyor?copyright Independentturkish:<p>Fransa ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında 8 Haziran 2026'da Güç Statüsü Anlaşması imzalandı / Fotoğraf: EU Council Newsroom<!--TgQPHd||[]--><!--TgQPHd||[]--></p>
<p><!--TgQPHd||[]--></p>